Karpal Tünel Ameliyatı
Karpal tünel sendromu, median sinir üzerindeki baskı ile oluşum göstermektedir. Karpal tünel insan elinin avuç içi kısmında yer almakta, kem...
Kolda, omuzda, sırtta veya bacakta ele gelen yumuşak ve hareketli bir kitle fark edildiğinde ilk kaygı bunun kanser olup olmadığıdır. Çoğu zaman cilt altında fark edilen bu tür yumuşak kitlelerin nedeni iyi huylu bir lipomdur. Ancak kitlenin büyüklüğü, derinliği, büyüme hızı ve çevre dokularla ilişkisi değerlendirmede önem taşır. Özellikle 5 cm veya daha büyük olan ya da fasya altında bulunan kitlelerde yalnızca elle muayeneyle karar verilmemesi gerekir.
En temel tanımıyla lipom nedir denildiğinde, olgun yağ hücrelerinden oluşan iyi huylu bir yumuşak doku kitlesi anlaşılır. Lipomlar çoğunlukla cilt ile kas tabakası arasındaki yağ dokusunda gelişir ve yavaş büyür. Kol, omuz, sırt, boyun, gövde ve uyluk gibi bölgelerde daha sık fark edilmekle birlikte vücudun yağ dokusu bulunan farklı bölgelerinde de ortaya çıkabilir.
Lipom oluşumunun tek ve kesin bir nedeni gösterilememiştir. Bazı kişilerde ailesel yatkınlık bulunabilir ve aynı kişide birden fazla lipom gelişebilir. Kilo fazlalığı ile lipom aynı şey değildir ve kişinin kilo vermesi mevcut lipomu mutlaka küçültmez. Halk arasında deri altı yağ bezesi olarak tarif edilen yapıların da tamamı lipom olmayabileceği için yeni fark edilen bir kitlenin özelliklerinin değerlendirilmesi önemlidir.

Tipik bir lipom genellikle yavaş büyüyen, sınırları hissedilebilen ve üzerine bastırıldığında hafifçe hareket eden bir kitledir. Üzerindeki cilt çoğunlukla normal görünür ve kızarıklık ya da yara oluşması beklenen bir özellik değildir. Yüzeyel lipomlar parmaklarla kontrol edildiğinde çevre dokudan daha yumuşak veya hamur kıvamında hissedilebilir.
En sık görülen lipom belirtileri arasında cilt altında ele gelen yumuşak şişlik ve kitlenin zaman içerisinde yavaş büyümesi bulunur. Pek çok lipom ağrıya yol açmaz ve kişi kitleyi tesadüfen fark eder. Bununla birlikte yalnızca yumuşaklık, hareketlilik veya ağrısızlık üzerinden kesin tanı konulamaz.
Yüzeyel ve tipik bir lipom parmakla hafifçe itildiğinde hareket edebilir. Bu özellik çoğu kişide rahatlatıcı olsa da kitlenin hareketli olması tek başına iyi huylu olduğunun kanıtı değildir. Benzer şekilde ağrının bulunmaması da her yumuşak doku kitlesinin önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Derin yerleşimli veya kas içine uzanan lipomlar yüzeydeki lipomlar kadar hareketli hissedilmeyebilir. Sinire baskı yapan, kasların arasında büyüyen veya bulunduğu bölgede mekanik baskıya neden olan lipomlar ağrı, uyuşma ya da hareket sırasında rahatsızlık oluşturabilir. Bu nedenle tipik özelliklerin yanında kitlenin büyüklüğü ve hangi doku katmanında bulunduğu da değerlendirilir.
İnsanların lipom kanser mi diye kaygılanmasının temel nedeni liposarkom adı verilen kötü huylu yağ dokusu tümörleridir. Sıradan lipom iyi huyludur ve liposarkom ile aynı hastalık değildir. Asıl önemli olan, başlangıçta lipom gibi görünen bir kitlenin özelliklerinin liposarkom veya başka bir yumuşak doku tümörü açısından ek inceleme gerektirip gerektirmediğini belirlemektir.

Burada özellikle 5 cm ve fasya altı eşiği önem taşır. Çapı 5 cm veya daha büyük olan ya da kasları çevreleyen fasya tabakasının altında bulunan kitleler kanser kabul edilmez, ancak daha ayrıntılı değerlendirme gerektiren özellikler taşır. lipom mu liposarkom mu ayrımı yalnızca kitlenin elle kontrol edilmesiyle kesinleştirilemez.
Yumuşak doku kitlelerinde 5 cm önemli bir değerlendirme eşiğidir. Kitlenin en geniş çapının 5 cm veya üzerinde olması kötü huylu olduğu anlamına gelmez çünkü çok büyük boyutlara ulaşabilen tamamen iyi huylu lipomlar da vardır. Buna karşılık büyüklük arttıkça kitlenin yalnızca gözlem ve elle muayene üzerinden değerlendirilmesi daha az güvenilir hale gelir.
Buradaki temel mesaj 5 cm üzerindeki her kitleden korkmak değil, bu büyüklükteki bir oluşumu basit bir yağ bezesi olarak varsaymamaktır. Özellikle büyüme devam ediyorsa görüntüleme yöntemleriyle yapının sınırlarının, içeriğinin ve çevre dokularla ilişkisinin incelenmesi gerekebilir.
Fasya, kasları ve bazı yumuşak dokuları çevreleyen bağ dokusu tabakasıdır. Kitlenin bu tabakanın altında bulunması derin yerleşimli olduğunu gösterir ve değerlendirme açısından önemli bir özelliktir. Derindeki kitlelerin gerçek boyutu dışarıdan elle yapılan muayenede olduğundan küçük hissedilebilir.
Bu nedenle fasya altındaki bir kitle küçük görünse bile yapısı ve derinliği görüntüleme ile daha ayrıntılı değerlendirilebilir. Özellikle kas içine uzanan oluşumlarda mr, kitlenin çevredeki kas, damar, sinir ve diğer dokularla ilişkisini göstermede önemli bilgiler sağlayabilir.
Lipomların önemli özelliklerinden biri genellikle yavaş büyümeleridir. Yıllardır benzer boyutta duran veya uzun sürede yavaşça büyüyen yumuşak bir kitle klasik lipom davranışıyla daha uyumludur. Buna karşılık haftalar veya birkaç ay içerisinde belirgin biçimde büyüyen bir kitle daha dikkatli incelenmelidir.
Hızlı büyüme tek başına kanser anlamına gelmez. Kanama, enfeksiyon veya başka iyi huylu süreçler de hızlı boyut değişikliğine yol açabilir. Ancak büyüme hızındaki belirgin değişiklik, tanının yalnızca önceki görünüm veya eski bir muayene sonucuna dayanarak kabul edilmemesi için önemli bir nedendir.
Sıradan lipomlar genellikle yumuşaktır ve ağrı oluşturmaz. Bununla birlikte ağrı bulunması doğrudan kötü huylu tümör göstergesi değildir çünkü iyi huylu bir lipom da sinire baskı yaptığında, travmaya maruz kaldığında veya hassas bir anatomik bölgede bulunduğunda ağrıyabilir.
Yeni başlayan ve giderek artan ağrıya sertlik, hızlı büyüme veya derin yerleşim eşlik ediyorsa değerlendirme daha önemli hale gelir. Özellikle daha önce yumuşak hissedilen bir kitlenin zaman içinde belirgin şekilde sertleşmesi veya yapısının değişmesi dikkate alınması gereken bir durumdur.
Yüzeyel lipomların çoğu çevre dokular üzerinde belli ölçüde hareket ettirilebilir. Parmakla itildiğinde hiç hareket etmeyen veya çevredeki dokulara sabitlenmiş gibi hissedilen bir kitle ise farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Bu özellik tek başına kötü huylu tümör tanısı koydurmaz.
Derin yerleşim de bir kitlenin hareketsizmiş gibi hissedilmesine neden olabilir. Bu nedenle sertlik ve hareket kısıtlılığı değerlendirilirken büyüklük, büyüme hızı, kitlenin bulunduğu bölge ve görüntüleme bulguları birlikte ele alınır.
Tanının ilk aşaması kitlenin ne zamandır bulunduğunun, büyüyüp büyümediğinin, ağrı oluşturup oluşturmadığının ve daha önce benzer bir kitle gelişip gelişmediğinin değerlendirilmesidir. Muayenede boyut, kıvam, hareketlilik, derinlik ve çevre dokularla ilişki hakkında bilgi edinilir. Küçük ve yüzeyel kitlelerde ultrason, kitlenin boyutunu, cilt altındaki yerleşimini ve yapısal özelliklerini değerlendirmede kullanılabilir.
Derin yerleşimli, 5 cm veya daha büyük, hızlı büyüyen ya da ultrasonda tipik görünmeyen kitlelerde mr daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir. Mr yağ içeriğini, kitlenin kaslarla ilişkisini ve içinde şüpheli alanlar bulunup bulunmadığını gösterebilir. Görüntüleme bulguları tipik değilse veya kötü huylu bir yumuşak doku tümörü olasılığı düşünülüyorsa biyopsi planlanabilir.
Biyopsinin gerektiği durumlarda işlemin görüntüleme sonrasında ve sonraki tedavi planı düşünülerek yapılması önemlidir. Özellikle sarkom şüphesi bulunan derin kitlelerde gelişigüzel çıkarma işlemi yerine kitlenin önce doğru şekilde değerlendirilmesi sonraki cerrahi planlamayı kolaylaştırabilir.

Her lipomun çıkarılması gerekmez. Küçük, yüzeyel, uzun süredir değişmeyen, ağrı oluşturmayan ve değerlendirmede tipik iyi huylu özellikler gösteren lipomlar bazı hastalarda takip edilebilir. Burada karar yalnızca kitlenin varlığına değil, büyüklüğüne, bulunduğu bölgeye, oluşturduğu şikayetlere ve tanının ne kadar net olduğuna göre verilir.
Ağrı oluşturan, hareketi etkileyen, sinire baskı yapan, giderek büyüyen veya günlük yaşamda rahatsızlık oluşturan kitlelerde cerrahi çıkarım gündeme gelebilir. Tanının kesinleştirilmesinin gerekli olduğu bazı durumlarda da cerrahi tercih edilebilir. Estetik rahatsızlık ise tek başına tıbbi zorunluluk oluşturmasa da değerlendirme sırasında dikkate alınabilecek bir etkendir.
Standart lipom ameliyatı, kitlenin uygun bir cilt kesisi üzerinden çevresindeki kapsül ve yağ dokusundan ayrılarak çıkarılmasına dayanır. Küçük ve yüzeyel lipomlarda işlem daha sınırlı olabilirken büyük, derin veya kas içindeki lipomlarda cerrahi plan daha farklıdır. İşlemin süresi kitlenin büyüklüğüne, yerleşimine, sinir ve damarlarla yakınlığına ve uygulanacak anestezi yöntemine göre değişebilir.
Ameliyat sonrasında kesi hattında bir iz kalması beklenir ve izin uzunluğu her zaman yalnızca lipomun çapıyla aynı olmayabilir. Cerrahi sırasında amaç kitlenin güvenli biçimde çıkarılması ve çevredeki önemli anatomik yapıların korunmasıdır. Çıkarılan dokunun patolojik incelemeye gönderilmesi, özellikle atipik özellik taşıyan kitlelerde tanının doğrulanmasını sağlar.
Nüks yani aynı bölgede yeniden kitle gelişmesi sıradan ve tamamen çıkarılmış yüzeyel lipomlarda düşüktür. Literatürde klasik lipomlar için yaklaşık yüzde 1 ile 2 düzeyinde nüks oranları bildirilebilirken, derin ve kas içi lipomlarda uzun takip süresine bağlı olarak oran yaklaşık yüzde 5 civarına ulaşabilir. Bu nedenle tüm lipomlar için tek ve değişmez bir nüks yüzdesi vermek doğru değildir.
Tekrar gelişme olasılığı kitlenin derinliğine, alt tipine ve tamamen çıkarılıp çıkarılamadığına göre değişebilir. Ameliyat sonrasında aynı bölgede yeniden büyüyen bir kitle fark edilmesi durumunda bunun otomatik olarak kanser olduğu düşünülmemeli, ancak yeni oluşum tekrar değerlendirilmelidir.
Yeni fark edilen her küçük ve yumuşak kitle acil bir hastalık anlamına gelmez. Özellikle uzun süredir değişmeyen, yüzeyel, yumuşak ve hareketli oluşumların önemli bir bölümü iyi huylu nedenlere bağlıdır. Buna rağmen kişinin yalnızca dokunarak kitlenin lipom olduğundan kesin biçimde emin olması mümkün değildir.
Özellikle kitle 5 cm veya daha büyükse, fasya altında ya da kas içinde hissediliyorsa, hızla büyüyorsa, sertleşiyorsa, hareket etmiyorsa veya yeni başlayan ağrı oluşturuyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Daha önce çıkarılan bir kitlenin aynı bölgede yeniden ortaya çıkması da yeniden inceleme gerektiren bir durumdur.
Kolunda veya bacağında yumuşak ve oynatılabilen bir kitle fark eden kişinin ilk düşüncesinin kanser olması anlaşılabilir. Ancak bu özellikler tek başına kötü huylu bir tümörü göstermez ve lipomların büyük çoğunluğu iyi huyludur. En önemli ayrım, paniğe yol açan her kitleyi kanser olarak görmek yerine 5 cm büyüklük, fasya altı yerleşim, hızlı büyüme, sertlik ve çevre dokuya yapışıklık gibi özelliklerin birlikte değerlendirilmesidir.
Lipomlar genellikle yavaş büyür ve uzun süre aynı boyutta kalabilir. Hızlı büyüyen bir deri altı yağ bezesi ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Lipomlar çoğunlukla kendiliğinden kaybolmaz ve kilo vermek kitlenin tamamen ortadan kalkmasını sağlamaz. Lipom nedir araştırması yapan kişilerde kitlenin boyut değişiminin takip edilmesi önemlidir.
Çoğu lipom ağrısızdır ancak sinire veya çevre dokulara baskı yapan kitlelerde hassasiyet gelişebilir. Ağrı, tek başına lipom kanser mi sorusuna yanıt vermez.
Lipom mu liposarkom mu ayrımı muayene ve gerektiğinde ultrason, mr veya biyopsi ile yapılır. Özellikle 5 cm üzerindeki veya fasya altında bulunan kitlelerde ayrıntılı inceleme gerekebilir.
Tamamen çıkarılan yüzeyel lipomlarda tekrar gelişme olasılığı düşüktür ancak derin veya kas içi yerleşimlerde nüks görülebilir. Lipom ameliyatı sonrasında aynı bölgede yeniden kitle oluşursa kontrol edilmesi gerekir.
Evet, 5 cm ve üzerindeki yumuşak doku kitleleri daha ayrıntılı değerlendirme gerektiren özelliklerden biridir. Büyük olması tek başına kötü huylu olduğu anlamına gelmez.
Karpal tünel sendromu, median sinir üzerindeki baskı ile oluşum göstermektedir. Karpal tünel insan elinin avuç içi kısmında yer almakta, kem...
Kemik erimesi, tıbbi adıyla osteoporoz, kemik dokusunun zayıflaması ve kırılgan hale gelmesiyle karakterize sessiz bir kemik hastalığıdır. B...
Diz eklemi, vücudun en çok yük taşıyan ve en sık kullanılan eklemlerinden biridir. Diz içinde yer alan kıkırdak yapıların başında menisküs b...