Kemik Kisti Tedavisi
Kemik kistleri, kemik dokusu içinde oluşan ve çoğu zaman iyi huylu seyreden boşluklardır. Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde daha sık ...
Çocuğun kolunda, bacağında ya da başka bir kemiğinde kist görüldüğü söylendiğinde ailelerin ilk sorularından biri bunun kendiliğinden geçip geçmeyeceği olur. İnternette kemik kistleri hakkında araştırma yapıldığında bazı kistlerin yalnızca takip edilebildiği, hatta zaman içinde küçülebildiği bilgisiyle karşılaşmak mümkündür. Ancak her kemik kisti aynı değildir.
Anevrizmal kemik kisti, özellikle çocuklarda ve gençlerde görülen, iyi huylu olmasına rağmen bulunduğu kemiğin içinde büyüyebilen ve kemiği zayıflatabilen bir oluşumdur. Basit kemik kistinden farklı olarak daha hareketli bir seyir gösterebilir, ağrı ve şişliğe yol açabilir ve bazı hastalarda kemiğin kırılma riskini artırabilir. Bu nedenle anevrizmal kemik kisti tedavisi yalnızca kistin varlığına değil; büyüklüğüne, bulunduğu kemiğe, büyüme hızına ve çocuğun yaşına göre planlanır.
En önemli noktalardan biri de doğru tanıdır. Anevrizmal kemik kisti görüntülemelerde bazı kötü huylu kemik tümörleriyle benzer özellikler gösterebilir. Bu nedenle yalnızca MR görüntüsüne bakılarak tedaviye başlanması her zaman doğru değildir. Uygun hastalarda biyopsi ile tanının netleştirilmesi gerekir.
Hayır. İkisinin adında kemik kisti geçmesi, aynı hastalık oldukları anlamına gelmez.
Basit kemik kisti daha çok kemiğin içinde sıvı bulunan tek bir boşluk şeklinde görülür. Anevrizmal kemik kistinde ise yapı daha bölmeli olabilir, içinde kan içeren alanlar bulunabilir ve kemikte dışarı doğru genişlemeye yol açabilir.
Bu fark tedavi yaklaşımını da değiştirir. Bir aile daha önce basit kemik kisti hakkında araştırma yaptıysa bekleme veya kendiliğinden iyileşme ifadeleriyle karşılaşabilir. Aynı yaklaşımın anevrizmal kemik kisti için otomatik olarak uygulanması doğru değildir.

Özellik | Basit Kemik Kisti | Anevrizmal Kemik Kisti |
Yapısı | Genellikle tek boşluklu ve sıvı içeriklidir | Kanla dolu, birden fazla bölmeden oluşabilir |
Görüldüğü yaş | Daha çok çocuk ve ergenlerde | Özellikle çocuklar, ergenler ve genç erişkinlerde |
Davranışı | Bazı olgularda daha sakin seyredebilir | Kemiğin içinde daha hızlı genişleyebilir |
Ağrı ve şişlik | Kırık oluşana kadar belirti vermeyebilir | Ağrı ve şişlik daha belirgin olabilir |
Kırık riski | Kemiği zayıflatırsa görülebilir | Kemiği genişletip incelttiğinde artabilir |
Tedavi | Yerine ve kırık riskine göre takip veya girişim | Aktif lezyonlarda daha sık tedavi gerekir |
Nüks | Tedavi yöntemine göre değişir | Nüks olasılığı özellikle genç çocuklarda önemlidir |
Biyopsi | Görüntüleme ile birlikte gerektiğinde yapılır | Benzer görünümlü tümörleri dışlamak için daha kritik olabilir |
Bu tablo genel farklılıkları gösterir. Gerçek tedavi kararı yalnızca kistin adına göre değil, hastanın görüntüleri ve klinik durumu değerlendirilerek verilir.
Anevrizmal kemik kisti, kemik içinde gelişen iyi huylu ancak bulunduğu bölgede agresif davranabilen bir kemik lezyonudur. En sık yaşamın ilk 20 yılı içinde görülür. Uzun kemiklerde, omurgada ve leğen kemiği gibi farklı bölgelerde ortaya çıkabilir.
Kistin içinde kanla dolu boşluklar bulunabilir. Bu boşluklar büyüdükçe kemiğin sağlam dokusunu dışarı doğru itebilir ve kemik kabuğunu inceltebilir. Röntgende bazen kemiğin şişmiş veya genişlemiş gibi görünmesinin nedeni budur.
Anevrizmal kemik kistlerinin önemli bir bölümünde belirli genetik değişiklikler saptanabilmektedir. Bazıları tek başına ortaya çıkar, bazıları ise başka bir kemik lezyonunun yanında gelişebilir. Bu nedenle bir görüntüyü yalnızca kist olarak adlandırıp geçmek yerine altta başka bir kemik lezyonu bulunup bulunmadığının da değerlendirilmesi önemlidir.
Bu hastalık kanser değildir. İyi huylu bir oluşum olsa da bulunduğu kemikte önemli sorunlara yol açabilir. Hızla büyüyen bir kist bulunduğu kemiği zayıflatabilir, yakın eklemleri etkileyebilir veya omurgada yerleşmişse sinirlere baskı yapabilir.
Belirtiler kistin bulunduğu kemiğe ve büyüklüğüne göre değişir. Küçük lezyonlar bazen başka bir nedenle çekilen görüntüleme sırasında tesadüfen fark edilirken aktif kistler belirgin şikâyet oluşturabilir.
En sık görülebilecek belirtiler şunlardır:
Çocuklarda ağrının başlangıçta spor yaralanması veya büyüme ağrısı olduğu düşünülebilir. Ancak aynı bölgede giderek artan ağrıya şişlik de ekleniyorsa görüntüleme yapılması önemlidir.
Kist büyüdükçe kemiğin sağlam bölümünün yerini almaya başlar. Kemiğin dış kabuğu inceldiğinde normalde sorun oluşturmayacak bir düşme veya çarpma bile kırığa yol açabilir. Buna patolojik kırık denir.
Patolojik kırık, kemiğin tümör veya kist nedeniyle zayıfladığı bölgede meydana gelen kırığı ifade eder. Bazen çocukta anevrizmal kemik kisti ilk kez kırık sonrasında fark edilir.
Şişlik ise kistin kemiği dışarı doğru genişletmesi sonucu oluşabilir. Özellikle yüzeye yakın kemiklerde aile zaman içerisinde büyüyen bir çıkıntı fark edebilir.
Her büyük kistin mutlaka kırılacağı söylenemez. Kırık riski; kistin kemiğin ne kadarını kapladığına, kemiğin hangi bölümünde bulunduğuna, çocuğun yaşına ve günlük aktivite düzeyine göre değişir.

Tanının ilk aşamasında genellikle röntgen çekilir. Röntgende kemiğin içinde genişleyen, kemik dokusunu incelten bir alan görülebilir. Ancak yalnızca röntgen çoğu zaman kesin tanı için yeterli değildir.
MR, lezyonun kemiğin içindeki ve çevre dokularla olan ilişkisini daha ayrıntılı gösterir. BT ise özellikle kemiğin dış kabuğunun ne kadar inceldiğini ve lezyonun kemik yapısıyla ilişkisini değerlendirmede yardımcı olabilir.
MR incelemesinde anevrizmal kemik kisti için en dikkat çekici bulgulardan biri sıvı-sıvı seviyeleri olarak adlandırılan görüntüdür. Kistin içindeki kan ürünlerinin farklı tabakalar halinde ayrılması bu görünümü oluşturabilir.
Ancak sıvı-sıvı seviyeleri yalnızca anevrizmal kemik kistine özgü değildir. Başka kemik lezyonlarında da görülebilir. Bu nedenle MR'da tipik görünen bir lezyon bile hastanın yaşı, röntgen ve BT bulguları ile birlikte değerlendirilir.
BT özellikle ameliyat planlanacaksa kemiğin sağlam kalan bölümünün görülmesinde yardımcı olabilir. Omurga veya leğen kemiği gibi anatomik olarak karmaşık bölgelerde görüntüleme planlamanın önemli bir parçasıdır.
Anevrizmal kemik kistinde biyopsinin amacı yalnızca kistin adını doğrulamak değildir. Daha önemli amaçlardan biri benzer görüntü oluşturabilen başka kemik tümörlerinin dışlanmasıdır.
Görüntüleme ile anevrizmal kemik kisti düşünülen bir hastada biyopsiden alınan doku patoloji uzmanı tarafından incelenir. Böylece tedavi planı kesin tanıya göre yapılabilir.
Biyopsi basit görünse de kemik tümörlerinde planlı yapılması gereken bir işlemdir. İğnenin hangi bölgeden gireceği, ileride yapılabilecek ameliyat da düşünülerek belirlenmelidir.
Evet. Bu, anevrizmal kemik kisti değerlendirmesinde en önemli klinik noktalardan biridir.
Telanjiektatik osteosarkom, kötü huylu bir kemik tümörüdür ve bazı görüntülerde anevrizmal kemik kistine benzeyebilir. İkisinde de kan içeren boşluklar ve MR'da sıvı-sıvı seviyeleri görülebilir.
Bu nedenle görüntüleme tek başına telanjiektatik osteosarkomu her zaman güvenle dışlayamaz. Şüpheli lezyonlarda biyopsi ve patolojik değerlendirme tanının önemli bir parçasıdır.
Aile açısından bu bilginin anlamı şudur: Biyopsi istenmesi lezyonun mutlaka kötü huylu olduğu anlamına gelmez. Asıl amaç tedaviye başlamadan önce neyle karşı karşıya olunduğunun kesinleştirilmesidir.
Tedavi her çocukta aynı değildir. Kistin büyüklüğü, bulunduğu kemik, kırık oluşturup oluşturmadığı, büyüme plağına yakınlığı ve çevredeki sinir-damar yapıları dikkate alınır.
Cerrahi tedavi uzun yıllardır temel seçeneklerden biridir. Bunun yanında bazı hastalarda skleroterapi, embolizasyon veya farklı yardımcı uygulamalar değerlendirilebilir. Güncel derlemelerde tedavi seçiminin lezyonun yeri ve hastanın özelliklerine göre bireyselleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Küretaj, kemiğin içindeki kist dokusunun cerrahi olarak temizlenmesidir. Cerrah kiste ulaşarak anormal dokuyu mümkün olduğunca tamamen çıkarır.
Kist temizlendikten sonra kemikte bir boşluk kalabilir. Bu alanın kemik grefti veya uygun kemik yerine geçen materyallerle doldurulmasına greftleme adı verilir. Amaç kemiğin zaman içerisinde yeniden güçlenmesine yardımcı olmaktır.
Bazı durumlarda küretaja ek olarak yüksek hızlı frez veya başka yardımcı yöntemler kullanılabilir. Amaç gözle görülmeyen kist dokusunun geride kalma ihtimalini azaltarak nüks riskini düşürmektir.
Çocuk ve ergenlerde küretaj ile kemik boşluğunun doldurulması halen sık kullanılan yaklaşımlardan biridir.
Kemik Çimentosu Uygulaması
Anevrizmal kemik kisti eklem bölgelerine çok yakınsa, kist çok büyükse uygulanır. Kemik çimentosu uygulaması kistin nüks etme oranlarını belirgin bir şekilde azaltabilir ve aynı zamanda kemik dayanımı açısından da greftlere göre daha etkin bir dolgu maddesidir. Uygulandıktan sonra o bölgenin yapısal olarak tekrar eski gücüne ulaştığı görülürse çıkartılıp yeniden kemik grefti uygulama şansı vardır.
Her kiste açık ameliyat yapılması gerekmez. Özellikle ameliyatla ulaşılması zor bölgelerde veya cerrahinin önemli risk oluşturacağı hastalarda farklı seçenekler gündeme gelebilir.
Bunlar arasında kist içine yapılan sklerozan enjeksiyonlar, seçici damar embolizasyonu ve belirli hastalarda başka girişimsel yöntemler bulunabilir.

Embolizasyonda kisti besleyen damarların kan akımı azaltılır. Büyük ve damarlanması fazla kistlerde ameliyat öncesinde kanamayı azaltmak amacıyla da kullanılabilir.
Bu yöntemler birbirinin doğrudan alternatifi değildir. Örneğin kol kemiğinde yüzeye yakın bir kistle omurgada sinirlere yakın bulunan bir kistin tedavi planı aynı olmayabilir.
Basit kemik kisti hakkında okunan bekleme yaklaşımının anevrizmal kemik kistine doğrudan uygulanması aileleri yanıltabilir.
Anevrizmal kemik kisti büyümeye devam ederse kemiğin sağlam duvarı giderek incelir. Bunun sonucunda ağrı artabilir ve patolojik kırık gelişebilir. Eklem çevresindeki büyük kistler hareketi etkileyebilir. Büyüme plağına yakın kistler ise çocukluk döneminde ayrıca dikkat gerektirir.
Bununla birlikte her anevrizmal kemik kistine hemen ameliyat yapılır şeklinde bir kural da yoktur. Nadir ve seçilmiş olgularda biyopsi ile tanı kesinleştirildikten sonra yakın görüntüleme takibi düşünülebilir. Özellikle lezyonun yeri ve davranışı tedavi kararını değiştirir.
Bu nedenle bekleme kararı kontrolsüz biçimde kistin kendiliğinden geçmesini beklemek anlamına gelmemelidir.
Çocukta kemik kisti ameliyatı kararı yalnızca kistin çapına göre verilmez.
Cerrahi özellikle şu durumlarda daha fazla gündeme gelir:
Tedavinin amacı yalnızca görüntüdeki kisti ortadan kaldırmak değildir. Kemiğin sağlamlığını korumak, kırık riskini azaltmak ve çocuk büyürken ilgili kol veya bacağın işlevini mümkün olduğunca korumak da önemlidir.
Evet. Anevrizmal kemik kistinin ailelere açık şekilde anlatılması gereken özelliklerinden biri nüks edebilmesidir.
Nüks, tedavi edilen kistin aynı bölgede yeniden ortaya çıkması anlamına gelir. Bu durum yapılan ameliyatın mutlaka yanlış olduğu anlamına gelmez. Kistin biyolojik davranışı ve hastanın yaşı da nüks riskini etkileyebilir.

Literatürde tek bir nüks oranı yoktur. Bunun nedeni farklı çalışmalarda farklı yaş gruplarının ve tedavi yöntemlerinin değerlendirilmesidir.
Bir sistematik derlemede anevrizmal kemik kistlerinde küretaj sonrası nüks yaklaşık yüzde 22, küretaj ile kemik grefti birlikte uygulandığında ise yaklaşık yüzde 15 olarak bildirilmiştir. Çimetto ile uygulamalarda ise niks etme oranı yüzde 6’lara kadar geriler. Buna karşılık farklı çocuk serilerinde daha yüksek veya daha düşük oranlar görülebilmektedir.
Eski pediatrik serilerde toplam nüks oranlarının yaklaşık yüzde 27 civarında olduğu ve özellikle küçük çocuklarda nüksün daha sık görülebildiği bildirilmiştir.
Bu nedenle aileye tek bir kesin yüzde vermektense, nüks riskinin uygulanan yönteme, çocuğun yaşına ve kistin davranışına göre değiştiğini anlatmak daha doğrudur.
Nüks saptandığında önce kistin ne kadar büyüdüğü ve kemiğin durumunun nasıl olduğu değerlendirilir. Ardından yeniden küretaj, greftleme veya uygun hastalarda başka tedavi yöntemleri gündeme gelebilir.
Nüks, mutlaka kemiğin kaybedileceği veya çok daha büyük bir ameliyat yapılacağı anlamına gelmez. Tekrar eden kistlerin önemli bir bölümü yeniden tedavi edilebilir.
Ancak nükslerin özellikle tedaviden sonraki ilk yıllarda ortaya çıkabilmesi nedeniyle kontrollerin aksatılmaması gerekir.
Anevrizmal kemik kisti en sık büyümenin devam ettiği yaşlarda görüldüğü için tedavi planında büyüme plaklarının korunması önemlidir.
Büyüme plağı, uzun kemiklerin boyunun uzamasını sağlayan bölgedir. Kist bu bölgeye çok yakınsa hem hastalığın kendisi hem de uygulanacak cerrahi büyüme plağını etkileyebilir.
Bu nedenle çocuklarda amaç yalnızca kisti mümkün olduğunca tamamen temizlemek değildir. Sağlıklı kemik dokusunu ve büyüme plağını da korumak gerekir.
Özellikle çok küçük çocuklarda nüks riskinin daha yüksek olabileceğini gösteren çalışmalar bulunduğundan ailelerin takip konusunda daha dikkatli olması önem taşır.
Tedaviden sonra takip yalnızca ameliyat yarasının iyileşip iyileşmediğini görmek için yapılmaz. Asıl amaç kemiğin yeniden güçlenmesini ve kistin nüks edip etmediğini izlemektir.
Kontrollerde genellikle muayene ve röntgen birlikte değerlendirilir. Şüpheli bir değişiklik görülürse MR gibi ileri görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Takip sırasında özellikle:
gibi durumlara dikkat edilir.
Kontrol sıklığı kistin yerine, uygulanan tedaviye, çocuğun yaşına ve görüntülemelerdeki iyileşmeye göre belirlenir.
İlk dönemde kontroller daha sık olabilir. Kemik iyileştikçe aralıklar uzatılabilir. Özellikle çocuklarda tedaviden sonraki ilk birkaç yıl nüks açısından önemlidir.
Takip süresinin tamamlanması için yalnızca ağrının geçmiş olması yeterli değildir. Görüntülemelerde kemiğin güçlendiğinin ve kistin yeniden büyümediğinin görülmesi gerekir.
Aile açısından en önemli nokta şudur: Anevrizmal kemik kisti iyi huylu bir hastalıktır ancak basit kemik kistiyle aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Doğru tanı, gerektiğinde biyopsi, uygun tedavi ve düzenli takip sayesinde çoğu çocukta kemiğin işlevini koruyacak şekilde tedavi planlanabilir.
Hayır. Anevrizmal kemik kisti iyi huylu bir kemik lezyonudur. Ancak bulunduğu kemikte büyüyebildiği ve kemiği zayıflatabildiği için tedavi gerektirebilir.
Bazı seçilmiş vakalarda gerileme görülebilse de anevrizmal kemik kistinde kendiliğinden geçmesi beklenerek kontrolsüz takip yapılması doğru değildir. Kistin büyüklüğü ve davranışı değerlendirilmelidir.
Kist kemiğin büyük bölümünü kaplayıp sağlam kemik dokusunu inceltirse patolojik kırık gelişebilir. Her kistin kırılma riski aynı değildir.
Görüntüleme bulguları başka kemik tümörleriyle karışabileceği için birçok hastada biyopsi tanının önemli bir parçasıdır. Özellikle telanjiektatik osteosarkomun dışlanması önemlidir.
Tekrarlayabilir. Nüks oranı kullanılan yönteme ve hastanın özelliklerine göre değişir. Bu nedenle ameliyattan sonra düzenli görüntüleme kontrolleri yapılır.
Kemiğin yeterince iyileşmesi ve kırık riskinin azalması gerekir. Spora dönüş zamanı kistin bulunduğu kemik, ameliyatın kapsamı ve kontrol görüntülerine göre belirlenir.
Kist büyüme plağına yakınsa hem hastalığın kendisi hem de tedavi bu bölge açısından önem taşır. Bu nedenle çocuklarda cerrahi planlama yapılırken büyüme plağının mümkün olduğunca korunması hedeflenir.
Kemik kistleri, kemik dokusu içinde oluşan ve çoğu zaman iyi huylu seyreden boşluklardır. Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde daha sık ...
Kemik kisti, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde karşılaşılan, kemik dokusu içinde sıvı dolu boşluklarla karakterize bir ortopedik duru...